deze jeugdwet is failliet

De chaos in de aanbestedingen voor jeugdzorgaanbieders voor 2018 toont definitief aan dat de jeugdwet de problemen in de jeugdzorg niet kleiner, maar juist groter maakt. Dit najaar moeten de contracten voor 2018 met jeugd GGZ aanbieders worden gesloten. Maar deze zijn voor veel aanbieders volstrekt onacceptabel, om uiteenlopende redenen. In Rotterdam-Rijnmond lopen er acht rechtszaken tegen de gemeente, en in onder andere Zeeland en Groningen zijn de aanbestedingen vastgelopen. In Gouda zijn alle aanbieders in opstand gekomen tegen de onacceptabele werkwijze van de gemeente: in feite spelen in het hele land dezelfde problemen. Hierdoor is de kans groot dat er volgend jaar gemeenten zullen zijn die geen contract met een jeugd GGZ aanbieder hebben afgesloten en dus niet voldoen aan de zorgplicht voor hun kinderen. Het toont het failliet aan van een decentralisatie, en noch VWS, noch de gemeenten (VNG) hebben een oplossing of een noodplan.

Wat is er aan de hand? In 2015 ging de jeugdwet van start. Hierin werden alle jeugdzorgtaken (en dus ook instellingen) overgeheveld naar de gemeente, de zogenaamde decentralisatie. Idee was dat het slecht functionerende jeugdzorg dicht bij de burger zou komen door middel van wijkteams. Deze wijkteams zouden alle (uiteenlopende) zorgvragen dichtbij huis moeten bedienen, waardoor dure, gespecialiseerde hulp onnodig zou zijn. Demedicaliseren en ontzorgen was het devies. De jeugdzorg werd grondig gereorganiseerd. In de eerste drie jaar (transitiefase) werd nog de oude financieringsmethode voor de Jeugd GGZ voortgezet (gebaseerd op de DBC). Wel ging het gepaard met een forse bezuiniging van 30%.

Vanaf 2018 gaat de nieuwe manier van bekostigen in. De gemeente moet het proces vanaf 2018 zelf sturen (de transformatiefase). Hiervoor zijn drie modellen opgelegd door de VNG. Gemeenten passen echter zelf variaties toe en er zijn zelfs gemeenten die nog een jaar doorgaan met de oude financiering. Gevolg is een chaos in de contracten die aanbieders voorgelegd krijgen. Bovendien blijkt dat de tarieven te laag zijn, volgens GGZ Nederland zo’n 25% onder de norm. Daarnaast hanteren gemeenten allerlei bepalingen die hetzij illegaal zijn (verplichte melding bij Verwijsindex), hetzij de toch al immense bureaucratie (ook zo’n 25% van het budget) verder zullen opdrijven. De gemeenten geven aan dat het budget voor jeugdzorg ontoereikend is. dat zou komen omdat “er een groter beroep op jeugdzorg wordt gedaan doordat de sociale wijkteams meer achter de voordeur zien en dan hulp inroepen. Ook zou de sociale problematiek van kinderen toenemen, bijvoorbeeld als gevolg van vechtscheidingen.” Onzin natuurlijk, want de wijkteams verwijzen bijna nooit naar de jeugd GGZ (80% komt van de huisarts), en als ze verwijzen is het meestal te laat.

Gevolg is dat er over het hele land, in grote en kleinere gemeenten opnieuw gigantische verschuivingen gaan plaatsvinden, waarvan niemand goed kan voorspellen hoe deze uitpakken. Duidelijk is wel dat de gemeenten doorgaans veel lagere tarieven aanbieden en dat zeer veel aanbieders hier niet mee accoord willen gaan, met vastgelopen onderhandelingen en rechtszaken als gevolg. Faillissementen en ontslaggolven dreigen.

Het zal leiden tot het niet afsluiten van contracten tussen aanbieders en gemeenten, waardoor de zorgplicht dus verzaakt wordt. De eerste aanbieder is er al: de William Schrikker Stichting weigert in de regio Dordrecht zorg te leveren onder de voorwaarden die daar worden opgelegd. 300 kinderen met een verstandelijke beperking zijn de dupe.

Ouders slaan in toenemende mate alarm. Iedereen kent de oplopende wachtlijsten(bijvoorbeeld in Utrecht) en het teruglopend aanbod in de jeugd GGZ. Maar het werkt ook door naar de professionals: kinderpsychiaters en psychologen (klinisch en GZ-psychologen) zijn steeds moeilijker te vinden, vacatures blijven open staan en ziekteverzuim loopt op. Nu al zijn er met name buiten de Randstad instellingen, die met grote personeelstekorten kampen, waardoor de kwaliteit van werken onder de maat is. Een kliniek in het zuiden van het land kent een zo groot verlies van personeel, dat het meer een herberg lijkt dan een psychiatrische kliniek. De FNV maakt zich zorgen over de werkdruk. Het risico is groot dat de hele sector als een rij dominostenen ineen stort.

Deze week gaven de gemeenteraadsleden aan dat zij de jeugdzorg te complex vinden en er ook te weinig tijd voor hebben. Dit past bij de algemene opvatting van professionals en aanbieders, dat de gemeenten er weinig van hebben begrepen. En met de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 zal de (spaarzame) kennis en ervaring die raadsleden hebben opgedaan weer grotendeels verdwijnen.

Het ontbreekt de gemeenten, maar ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) aan visie en sturing op de risico’s, die zich nu voordoen. Ook de staatssecretaris van VWS, Martin van Rijn, heeft geen visie en zegt niet in te willen grijpen. Erger nog, hij heeft geen noodplan voor de op handen zijnde collaps van de sector. Wel is er een Algemene Maatregel van Bestuur in de maak, waarmee gemeenten gedwongen zouden kunnen worden om regionaal samen te werken. In feite is deze jeugdwet dus, drie jaar na aanvang, failliet.

Een oplossing is niet eenvoudig, maar in ieder geval moet onmiddellijk ingegrepen worden in de gemeentelijke aanbestedingen. In de regio Rotterdam Rijnmond zal de rechter zich in oktober uitspreken over het proces van de aanbesteding aldaar en jurisprudentie scheppen, die in de rest van het land gevolgd moet worden. Hiermee is de regie feitelijk alweer gedecentraliseerd en wordt duidelijk dat de jeugd GGZ (in feite de gehele ‘specialistische jeugdzorg’) landelijk gefinancierd moet worden. Anders gaat de sector de ouderenzorg achterna, en zullen we naast een parlementaire enquête ook miljarden extra in de sector moeten pompen om alles weer op te bouwen.

Teken daarom de petitie!

https://www.petities24.com/de_toekomst_van_de_jeugd_ggz